Historyczny Okólnik 2017/1

Dołączamy aktualny Historyczny Okólnik Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego:  Historyczny Okólnik 2017/1

Zapraszamy serdecznie serdecznie na:

  • Walne Zgromadzenie 2017 oraz seminarium „Przyszłość badań nad historią Śląska” w terminie 18/19.03.2017 w Northeim oraz na
  • 13. wizytę studyjną: Pałace i ogrody w północnych Czechach w terminie 27 sierpnia do 03 września 2017 r.

 

Tydzień spotkań HKKNOS w maju 2016 r. na Górnym Śląsku

W tygodniu od 22 do 28 maja 2016 r. HKKNOS prowadziła badania w archiwach na Górnym Śląsku i była organizatorem licznych spotkań. W niedzielny wieczór, 22.05.16, członkowie Komisji (Peter Ernst, Maik Gliese, Sebastian König, Monika Rose, Wolfgang Schiller,
Andreas Smarzly, Manfred Weiss i Prof. Ralph Wrobel) spotkali się w hotelu Piast w Opolu. Dołączyli do nich Günter Hauptstock i Robert Hellfeier, nocujący wraz z małżonkami poza Opolem, aby wspólnie od poniedziałku do środy prowadzić badania w Archiwum Państwowym w Opolu. Dzięki zaangażowaniu członków Komisji oraz dobrej współpracy z pracownikami i kierownictwem Archiwum Państwowego udało się sfotografować/ częściowo skopiować materiały dotyczące między innymi: Księstwa Opolsko-Raciborskiego, Parafii Ewangelickiej w Prudniku, Parafii Katolickiej w Ściborzycach Małych, Rejencji w Opolu, Sądu Obwodowego w Głogówku, Sądu Obwodowego w Głuchołazach, Sądu Obwodowego w Koźlu, Sądu Obwodowego w Krapkowicach, Sądu Obwodowego w Otmuchowie, Sądu Obwodowego w Pawłowiczkach, Sądu Obwodowego w Prudniku, Starostwa w Prudniku, Urzędu Katastralnego w Krapkowicach, Urzędu Katastralnego w Prudniku, Urzędu Stanu Cywilnego w Głogówku, Urzędu Stanu Cywilnego w Klisinie, Urzędu Stanu Cywilnego w Królowe, Urzędu Stanu Cywilnego w Pomorzowicach, Urzędu Stanu Cywilnego w Prudniku, Urzędu Stanu Cywilnego w Racławicach Śląskich, Urzędu Stanu Cywilnego w Ściborowicach oraz Urzędu Stanu Cywilnego w Ściborzycach Małych.01 Arbeit im Archiv 1 (2)01 Arbeit im Archiv 1 (3)01 Arbeit im Archiv 1 (1) W obu lokalizacjach archiwum, w centrum Opola oraz w dzielnicy Groszowice, mieliśmy możliwość przeglądania tomów akt i sporządzania niezliczonych kopii dokumentów, które teraz oczekują na dokładną analizę i zbadanie.

Podczas gdy wspomniani wyżej członkowie Komisji prowadzili prace badawcze w Archiwum Państwowym, Rosemarie i Werner Matulla oraz Herbert i Renate Schindler spotkali się w poniedziałek, 23.05.2016 r., z członkami DFK w Prudniku na cotygodniowym spotkaniu koła. Przy kawie i pysznym poczęstunku dyskutowano o bieżących sprawach DFK, w szczególności zaś o konkursie im. J. von Eichendorffa, który odbędzie się pod kierownictwem pani Friedel Dams-Mokrska. Herbert Schindler, a także Werner i Rosemarie Matulla przeprowadzili z dyrektorem muzeum w Prudniku, panem dr Dominiakiem, wywiad, w którym dr Dominiak wypytywał byłych Prudniczan o ich doświadczenia z końca wojny, w szczególności zaś o czas getta i lata powojenne. Planuje on bowiem wydać książkę na ten temat i niezbędne są mu informacje świadków z tamtych lat.

We wtorek, 24 maja, odbyło się seminarium dot. „Historii gospodarczej i społecznej na Górnym Śląsku: aktualny stan badań“ na Uniwersytecie Opolskim. Podczas tego seminarium, które przewodniczący Komisji jako przedstawiciel Zachodniosaksońskiej Szkoły Wyższej w Zwickau (Westsächsische Hochschule Zwickau) przygotował wspólnie z wydziałem ekonomicznym Uniwersytetu Opolskiego, prof. Ralph Wrobel wygłosił wykład na temat: „Niższe warstwy społeczne na Górnym Śląsku w XVIII wieku: Leśnik, powiat prudnicki“ Łącznie wygłoszono sześć wykładów w języku polskim i niemieckim. Dalsze wspólne projekty zaplanowano na 2017 r.Mai 2016 (4)Mai 2016 (5)Po zakończeniu prac badawczych w Opolu, w środę, 25 maja, wszyscy członkowie Komisji przebywający na Śląsku udali się do Głogówka, gdzie nasz przyjaciel i dyrektor Muzeum Miejskiego w Głogówku, Aleksander Devosges-Cuber, wspólnie z drugim przewodniczącym, Andreasem Smarzly, zorganizowali spotkanie, podczas którego zaprezentowano 9 tom Serii Pism Krajoznawczych „Historyczny powiat głogówecki wkatastrze karolińskim z lat 1722/26“. Prezentację książki w nowo wyremontowanych pomieszczeniach starej wieży w Głogówku, na której oprócz członków Komisji przybyłych z Niemiec pojawili się również licznie członkowie Komisji z Polski oraz mieszkańcy, otwarł Günter Hauptstock prezentując wykład „Żydzi głogóweccy w czasach narodowego socjalizmu“. Była to prezentacja dotychczas niezbadanego tematu, który referent zaprezentował po raz pierwszy w ramach wykładu stanowiącego część swojej niedawno wydanej książki „Beiträge zur Geschichte der Stadt Oberglogau IV“ (Historia miasta Głogówka cz. IV). Wykładowi temu towarzyszyła prezentacja Komisji Historycznej przeprowadzona przez pierwszego przewodniczącego. Prof. dr Ralph Wrobel zaprezentował uczestnikom spotkania ponad 30-letnią historię HKKNOS, jej kierownictwo, sukcesy, osiągnięcia, aktualne projekty oraz cele i plany na przyszłość. Wszystkich zainteresowanych historią regionu wezwał do współpracy w ramach Komisji Historycznej. Głównym punktem spotkania była jednak prezentacja „Katastru Karolińskiego“ sporządzonego na zlecenie cesarza Karola VI. Przewodniczący zilustrował treść dokumentu i zaznaczył, że Kataster Karoliński stanowi ważne źródło historyczne opisujące stosunki gospodarcze, społeczne i rodzinne panujące na Śląsku po wojnie trzydziestoletniej (1618-1648). Wyjątkowość tego źródła stała się główną przyczyną trwających ponad 12 lat badań, w które zaangażowanych było ponad 10 członków Komisji. Ich praca polegała nad odszyfrowaniu wpisów oraz sporządzeniu wprowadzenia historycznego i rejestru nazw miejscowości, a także indeksów i adnotacji w stopkach. Wynik prac obejmuje ponad 605 stron, wymagał dużych nakładów czasu i pracy, dlatego też prof. Wrobel z wielką dumą prezentował najnowsze dzieło. Książkę można nabyć w HKKNOS w cenie 10 EUR lub 40 PLN (plus koszty wysyłki).Mai 2016 (6)Mai 2016 (7)Dalsze zdjęcia ze spotkania w Głogówku

W czwartek, 26 maja, w Kórnicy odbyło się główne spotkanie, tzw. „Historyczne popołudnie“. Drugi przewodniczący Komisji, Andreas Smarzly wraz z całą rzeszą zaangażowanych pomocników przygotował i zorganizował te spotkanie w imieniu Komisji Historycznej.

Po przywitaniu organizatorów i wszystkich zebranych w Kórnicy gości przez sołtysa, pana Tomalę, Andreas Smarzly wraz z Andreą Marx w wypełnionej po brzegi sali gimnastycznej Szkoły Podstawowej w Kórnicy, w której zebrało się ponad dwustu gości i wszyscy przybyli z Niemiec członkowie Komisji Historycznej, otworzyli w pierwszej kolejności wystawę zdjęć pod tytułem „Kórnica i jej mieszkańcy na starej fotografii“. Wystawa obejmowała ok. trzysta zdjęć i pocztówek z Kórnicy z czasów od końca XIX w. do lat 70-tych XX w. i została podzielona na następujące tematy: stroje ludowe, rodzina, dzieci, kościół i religia, ministranci, wesela, Pierwsza Komunia, chóry kościelne, orkiestra, rolnictwo, wojsko, szkoła, nauczyciele, klasy szkolne, wycieczki szkolne, przedszkole, czas wolny/czas po pracy, piłka nożna i motoryzacja. Bardzo duże zainteresowanie wystawą przekonało organizatorów, aby mimo zaplanowanej pierwotnie na dwa dni wystawy, udostępnić ją na stałe w pomieszczeniach DFK w Kórnicy. Liczni mieszkańcy Kórnicy zostali podczas „Historycznego popołudnia“ zainspirowani do wzbogacenia wystawy własnymi zdjęciami i udostępnienia ich do planowanej książki zawierającej historyczne fotografie Kórnicy.Mai 2016 (16) Mai 2016 (15) Mai 2016 (17)

W swojej mowie powitalnej Andreas Smarzly w pierwszej kolejności podziękował Adrei Marx oraz całej Komisji Historycznej, DFK z Kórnicy z przewodniczącym Georgiem Rybczykiem na czele oraz dyrektorowi szkoły, panu Ryszardowi Reszczyńskiemu, za ogromne wsparcie udzielone przy organizacji spotkania. Słowa podziękowania skierowano również do licznych sponsorów, którzy zapewnili bezpłatnie kawę, napoje i śląski kołacz dla wszystkich uczestników spotkania.Mai 2016 (8)

Następnie prof. Wrobel, jak już to miało miejsce dzień wcześniej w Głogówku, zaprezentował przybyłym na spotkanie Komisję Historyczną a następnie opowiedział o najnowszym wspólnym dziele Komisji, książce „Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26“. Po zakończonej prezentacji książki uczestnicy skorzystali z możliwości jej zakupienia.Mai 2016 (9) Mai 2016 (11)

Andreas Smarzly poinformował uczestników o aktualnym stanie badań nad kroniką wsi Kórnica. Przedstawił wszystkim zainteresowanym dostępne źródła, niezbędne do przedstawienia historii wsi. Jednocześnie przedstawił dokumenty, które należy jeszcze poddać badaniom oraz wyjaśnił, dlaczego niektóre epoki historyczne najprawdopodobniej nigdy nie zostaną z uwagi na brak źródeł należycie zbadane. Następnie poprosił wszystkich mieszkańców Kórnicy o pomoc w zbadaniu historii rodzinnej wsi. W szczególności wyraził prośbę o udostępnienie starych fotografii, dokumentów, świadectw historycznych, opowieści i wspomnień, które pozwolą wzbogacić treść kroniki wsi.

Kolejnym referentem spotkania była pani Anna Myszyńska, urodzona w Kórnicy, która zaprezentowała wykład pod tytułem „Moja podwójna tożsamość“. Autorka znana szerszej publiczności na Górnym Śląsku z uwagi na wydane książek w gwarze śląskie,j zaprezentowała uczestnikom w języku polskim i niemieckim swój dotychczasowy dorobek literacki oraz opowiedziała o swoim życiu, tak bogatym z uwagi na wpływ kultury polskiej i niemieckiej.Mai 2016 (14)

Ostatnim referentem był dyrektor Szkoły Podstawowej w Kórnicy, pan Ryszard Reszczyński. Zaprezentował on wyniki dotychczasowych badań o byłym proboszczu parafii Kórnica – Anton    Sarnes, jego działalność jako wydawca polskojęzycznego czasopisma katolickiego „Monika“. Tym samym zaskoczył on słuchaczy min. odrzuceniem dotychczasowych twierdzeń historyków polskich, jakoby to proboszcz Sarnes był pionierem polskości na Górnym Śląsku, prezentując świadectwa podkreślające niezłomną wierność w stosunku do Niemiec i do niemieckiej dynastii cesarskiej. Poprzez prezentację działalności i życiorysu duchownego pan Reszczyński uzupełnił znacząco dotychczasowy stan badań o parafii w Kórnicy i jej duchownych z początków XIX w.Mai 2016 (12)

Lekkości spotkania nadawały występy grupy muzycznej z DFK w Kórnicy. Pieśni ludowe w języku polskim i niemieckim, a także w gwarze górnośląskiej zaprezentowane zostały w towarzystwie akordeonu, na którym przygrywał Heinrich Kamrad.Mai 2016 (13)

„Historyczne popołudnie“ cieszyło się popularnością nie tylko wśród mieszkańców Kórnicy i okolicznych wsi, ale również lokalnej prasy („Tygodnik Krapkowicki“, „Nowiny Krapkowickie“, „Tygodnik Prudnicki“, „Zycie Glogowka), która oddelegowała swoich dziennikarzy na dwujęzycznie prowadzone spotkania; ich relacje były pozytywne a częściowo również bardzo wyczerpujące:

Nowiny Krapkowickie 31.05.2016

Nowiny Krapkowickie 31.05.2016b

Tygodnik Krapkowicki

Tygodnik Prudnicki

Zycie Glogowka

Z punktu widzenia Zarządu, który w całości uczestniczył w spotkaniach, a także przybyłych z Niemiec i całego Śląska członków Komisji wyjazd ten okazał się dużym sukcesem. Liczne dokumenty, materiały i dane pozyskane z Archiwum Państwowego w Opolu staną się podstawą nowych badań i publikacji członków lub staną się częścią Serii Pism Krajoznawczych. Duże zainteresowanie spotkaniami na Uniwersytecie Opolskim, w Głogówku i w Kórnicy sprawiły, że jesteśmy na Śląsku organizacją jeszcze bardziej rozpoznawalną, a nasze prace i publikacja książki „Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26“ pozwoliły nawiązać nowe kontakty, pozyskać przyjaciół a nawet nowych członków.

Andreas Smarzly

Nowa Publikacja: Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26

Historyczny powiat głogówecki w katastrze karolińskim z lat 1722/26

W IX tomie naszej Serii Pism Krajoznawczych przedstawiamy Państwu wyniki ponad 12 lat pracy badawczej i naukowej Komisji Historycznej: wykaz sytuacji podatkowej wszystkich wsi w historycznym powiecie głogóweckim począwszy od wsi Przychód na północy, Szonów na południu, Olbrachcice na zachodzie i Walce na wschodzie. Stworzenia katastru KKpodatkowego, którego oryginalne tomy znajdują się w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, zlecił cesarz Karol VI przedstawicielom miejscowych komisji w latach 1722-1726. Zawiera on szczegółowe informacje dotyczące sytuacji kmieci i zagrodników, posiadanego przez nich bydła oraz terenów rolniczych, informacje o miejscowych młynach, lasach, browarach i gorzelniach itd. Książka ta stanowi tym samym źródło licznych informacji niezbędnych w badaniu historii własnej rodziny lub historii gospodarczej i społecznej całego regionu.

Książka została wydana dwujęzycznie, posiada polsko- i niemieckojęzyczne wprowadzenie historyczne, oryginalny niemieckojęzyczny tekst katastru podatkowego ujęty w zwięzłej formie oraz rejestr nazw miejscowości. Dodatkowo posiada rejestr nazwisk, ułatwiający poszukiwania nazwisk własnej rodziny.

Książkę można nabyć w cenie 40,00 PLN w Muzeum Regionalnym w Głogówku (adres: ul. Słowackiego 1, 48-250 Głogówek, Telefon: +48 77/4373 500, adresy e-mail: muzeum.glogowek@gmail.com, aleksander.dc@gmail.com) lub w cenie 10,00 Euro plus koszty przesyłki (wraz z opakowaniem) z Niemiec pod adresem: ralph.wrobel@hkknos.de lub andreas.smarzly@hkknos.de

Imprezy w maju 2016 na Górnym Śląsku

Zapraszamy serdecznie na spotkania i imprezy Komisji Historycznej w maju 2016 r.!

24.05.2016 w Opolu: Seminarium: „Historia gospodarcza i społeczna na Górnym Śląsku: najnowsze wyniki badań”

25.05.2016 w Głogówku: Promocja 9. tomu serii pism historycznych: „Historyczny powiat głogówecki w Katastrze Karolińskim z lat 1722/26”

26.05.2016 w Kórnicy: „Historyczne popołudnie” z wykładami historycznymi oraz z wystawą „Kórnica i kórniczanie na starej fotografii”.

Czytaj więcej w aktualym „Historycznym Okólniku“:  Okolnik 2016-2

 

 

Seminarium oraz Walne Zgromadzenie Roczne HKKNOS w dniach 05/06 marca 2016 r.

W dniach 5-6 marca 2016 r. Komisja Historyczna w dużej sali seminaryjnej restauracji „Goldener Löwe“ w Northeim zorganizowała Seminarium Historyczne połączone z Rocznym Walnym Zgromadzeniem. 

RELACJA Z IMPREZY

HKKNOS 05.06.03.2016 (Foto C by Paul Dittrich)

Przedstawione wykłady:

„Wiejskie niższe warstwy społeczne na Górnym Śląsku w XVIII w.: Leśnik, powiat prudnicki“ (prof. dr Ralph Wrobel)

„Północno-zachodnie miasto przemysłowe Delmenhorst, jako cel górnośląskiej emigracji robotniczej z powiatu prudnickiego pod koniec XIX wieku“ (docent dr Michael Hirschfeld)

„Prądnik, nazwa historyczna Prudnika? – Pochodzenie słów Prudnik – aspekty historyczne i językowe“ (dr Joachim Himanek)

„Początki miasta Prudnik i geneza nazwy »Prudnik« w świetle najnowszych badań“ (dr Wojciech Dominiak)

PROTOKÓŁ Z SEMINARIUM

Historyczny Okólnik 2015/2016

(Pobierz) Historyczny Okólnik (PDF)

Szanowni członkowie i przyjaciele Komisji Historycznej!

Rok 2015 był dla Komisji Historycznej rokiem pełnym sukcesów. Wiosną obchodziliśmy jubileusz 30-lecia istnienia Komisji, a latem odbyliśmy kolejną pełną wrażeń wizytę studyjną do Krakowa oraz Prudnika. Nasz projekt „Historyczny powiat głogówecki w Katastrze Karolińskim z lat 1722/26″ zbliża się ku końcowi. Książka pojawi się na rynku w 2016 r.! W tym wydaniu naszego okólnika zapraszam Wszystkich na Roczne Walne Zgromadzenie połączone z interesującym seminarium historycznym w terminie 5-6 marca. Poniżej opisaliśmy również plany na rok 2016 z różnorodnymi działaniami i  wydarzeniami w powiecie prudnickim.

Z okazji Nowego Roku składam Wszystkim najlepsze życzenia i mam nadzieję, że wszyscy będziemy mogli spotkać się w zdrowiu, w marcu.

Łączę serdeczne pozdrowienia.

Ralph Wrobel

Relacja z 12-tej podróży naukowej „Z Krakowa do Prudnika: Małopolska i Górny Śląsk“

W roku jubileuszowym 30-lecia istnienia Komisji Historycznej, w dniach 30 sierpnia (niedziela) do 6 września (niedziela) 2015 r. odbyła się nasza podróż naukowa pod hasłem: „Z Krakowa do Prudnika: Małopolska i Górny Śląsk“.

W wyjeździe, który zorganizowali pan prof. Ralph Wrobel, pan Andreas Smarzly, pani     Rosmarie Matulla oraz pan Peter Mitschka, uczestniczyły łącznie 32 osoby. Wygodnym autokarem firmy Osburg, za którego kierownicą zasiadł nasz doświadczony kierowca, pan Olaf, w niedzielę, po zabraniu uczestników z Wadersloh, Kassel, Erfurt i Drezna, udaliśmy się do Krakowa. Późnym wieczorem zadomowiliśmy się w hotelu Royal w centrum historycznej stolicy Polski – Krakowie.

W poniedziałek zwiedziliśmy położony niedaleko miasta klasztor benedyktyński w Tyńcu, założony przed dziewięcioma wiekami. Następnie udaliśmy się do Tyniecbyłego ośrodka władzy królewskiej, na Wawel, gdzie obok Zamku Królewskiego znajduje się również Katedra, w której pochowano wielu byłych władców Polski. Po sympatycznym rejsie stateczkiem po Wiśle przy upalnych letnich temperaturach, miejscowa przewodnik, pani Agnieszka Czarnecka, pokazała nam ważne i godne zobaczenia miejsca na Starym Mieście w Krakowie, jak: Kościół Mariacki ze znanym na całym świecie ołtarzem Wita Stwosza, Rynek oraz Collegium Maius.KrakauWawel Po wspólnej kolacji w restauracji „Bohema“ do późnych godzin nocnych korzystaliśmy z ostatnich chwil lata na krakowskim rynku, który również tego wieczora opanowany został przez artystów, kuglarzy, handlowców, studentów, turystów z całego świata oraz różnych miłośników nocy.

Następnego dnia udaliśmy się w głąb Małopolski. Najpierw zwiedziliśmy byłe galicyjskie miasto Tarnów, będące niegdyś pod tak dużym wpływem monarchii austriackiej, że do dziś Tarnowjest określane mianem „Małego Wiednia“. Po wizycie w jedynym w swoim rodzaju „Muzeum Etnograficznym“ przedstawiającym historię i kulturę Romów żyjących w Polsce, a do dnia dzisiejszego określanych w Polsce „Cyganami“, największe wrażenie zrobił na nas rynek w Tarnowie.

Stąd udaliśmy się do byłej siedziby rodu Lubomirskich, do pięknego barokowego zamku w Nowym Wiśniczu. Oprócz oryginalnego wyposażenia twierdzy, zobaczyliśmy również piękną dekorację sufitową, wywiezioną tutaj po II wojnie światowej ze śląskiego zamku w Książu. Ostatnim punktem programu była wizyta w Lipnicy Murowanej NowyWisniczw drewnianym kościele z XV w., którego początki sięgają XII w., a w którym do dziś można podziwiać średniowieczne polichromie oraz ołtarze pamiętające jeszcze okres wzniesienia tego kościoła. Następnie udaliśmy się na wyśmienitą kolację do restauracji „Piwnica pod kominkiem“ oraz spędziliśmy sympatyczny wieczór przy zimnym piwie na rynku w Krakowie.

W środę udaliśmy się początkowo do Spiszu, regionu historycznego położonego w północnej części Słowacji i południowej części Małopolski, a należącego do lat 20-tych ubiegłego wieku do Królestwa Węgier. Na zamku w Niedzicy, będącegoNiedzica niegdyś graniczną twierdzą Królestwa Węgier, stąpaliśmy po śladach starych węgierskich rodzin magnackich, tutejszej do lat 30-stych XX w. niewolniczej ludności chłopskiej, a także spiskiego Robin Hooda – Janosika, słowackiego bohatera narodowego z XVII w., który „zabierał bogatym a rozdawał ubogim“. Następnie udaliśmy się na spacer na zaporę znajdującą się na położonym nieopodal jeziorze Czorsztyńskim, skąd mogliśmy podziwiać malowniczą panoramę Beskidów. Stamtąd udaliśmy się do Wieliczki w pobliżu Krakowa (od 1978 r. wpisana na listę dziedzictwa narodowego UNESCO), gdzie potwierdzono istnienie żup solnych z czasów ok. 3500 lat przed Chrystusem, a gdzie od XIII w. wydobywa się pod ziemią sól. Zmuszeni byliśmy zatem udać się kilkaset metrów pod ziemię, gdzie czekały na nas niekończące się korytarze, przypominające sieć labiryntów, przerywane co jakiś czas olbrzymimi grotami solnymi, w których przedstawiono olbrzymie rzeźby zakute w soli wprawiające turystów w regularne osłupienie. Dzień zakończyliśmy na wspólnej kolacji w restauracji „Gościniec Floriański“ na Starym Mieście w Krakowie.

Następnego dnia opuściliśmy hotel Royal, a tym samym Kraków i Małopolskę i udaliśmy się na Śląsk. Po drodze zwiedziliśmy jeszcze położoną w granicach Małopolski Kalwarię Zebrzydowską, gdzie od 1600 r. u stóp góry Żar na wzgórzu Żarek przyciąga turystów znajdujący się tutaj kościół zbudowany na wzór kaplicy na Golgocie w Jerozolimie oraz inne obiekty zainspirowane budowlami Ziemi Świętej (Golgota, Góra Oliwna, rzeka Cedron oraz 40 malowniczych położonych na okolicznych wzgórzach w dolinie rzeki Cedron kapliczek). Następnie przejeżdżając nieopodal miejsca urodzenia papieża Jana Pawła II w Wadowicach udaliśmy się do Bielska-Białej. Dzisiejsza miejscowość położona była niegdyś w dwóch różnych państwach i składała się z dwóch różnych przygranicznych miast – śląskiego Bielitz (Bielsko) i małopolskiej Białej, oddzielonych od siebie rzeką Białką oraz granicą Rzeszy. Tego dnia przekroczyliśmy wiele granic geograficznych i historycznych, jak ta między Małopolską i Śląskiem, Galicją i Śląskiem Austriackim, czy też granicę plebiscytową z roku 1921 oraz granicę między Niemcami i Polską (1922-1939), a także Prusami i Austro-Węgrami (1772-1918) oraz granicę Cesarstwa Niemieckiego i Królestwa Polskiego (do 1772). Będąc turystom w obliczu licznych granic i związanych z nimi ograniczeń w podróżowaniu, w sposób szczególny uwidacznia się wspaniała idea pozbawionej granic Unii Europejskiej! W Bielsku-Białej oprócz Rynku i kościoła parafialnego zwiedziliśmy nowo wyremontowany Zamek książąt Sułkowskich w Bielsku, rezydencję magnacką z XIX w., w której można znaleźć jeszcze pozostałości średniowiecznego zamku Książąt Cieszyńskich. Z Bielska-Białej w godzinach popołudniowych udaliśmy się do Tychów (Tichau). Tutaj zwiedziliśmy były browar książęcy i nowoczesne muzeum browarnictwa, w którym historia ważenia piwa od 1629 r. została zaprezentowana w sposób przystępny i nowoczesny i z całą pewnością zainteresuje zarówno młode, jak i starsze Tichaupokolenie. Ukoronowaniem wizyty w browarze była degustacja piwa, podczas której każdy uczestnik otrzymał pół litra pysznego piwa Tyskie znanego amatorom tego trunku na całym świecie. Z Tychów udaliśmy się bezpośrednio do naszego „Heimatu“, do Prudnika (Neustadt/OS), gdzie ponownie zamieszkaliśmy w hotelu Oaza.

Kolejnego dnia, w piątek, wielu uczestników wyjazdu udało się na prywatne spotkania ze znajomymi czy też rodzinami do rodzinnych wiosek. Pozostała część grupy zwiedziła w tym czasie w godzinach przedpołudniowych były obóz jeniecki w Łambinowicach (Lamsdorf), gdzie przetrzymywani byli jeńcy wojenni z czasów wojny francusko-pruskiej z lat 1870/1871, I wojny światowej (1914/1918), II wojny światowej (1939/1945) i lat powojennych (1945/1946). 50.000 grobów zmarłych w obozie jeńców obrazuje skalę tego przygnębiającego miejsca i jego smutnych czasów zapisanych na kartach najnowszej historii Europy Środkowo-Wschodniej. Tutaj też zwiedziliśmy nowoczesne „Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu“, w którym obok wystawy i informacji odnoszących się do wydarzeń z lat 1870-1945 od niedawna znajduje się również wystawa dotycząca mrocznej historii lat powojennych, gdzie niemieccy cywile byli przetrzymywani i w dużej mierze mordowani przez polskie władze. Z Łambinowic udaliśmy się ponownie do Prudnika, gdzie zaprzyjaźniony członek naszego stowarzyszenia, pan Marcin Domino, oprowadził nas po wyremontowanej willi przemysłowca, dyplomaty, mecenasa, a także cesarskiego konsula perskiego Hermanna Fränkel (*1844+1901). Popołudniową porą w hotelu Oaza miało miejsce tradycyjne spotkanie Komisji Historycznej. Pojawili się na nim liczni członkowie mieszkający w Polsce, reprezentanci lokalnych władz, przedstawiciele miejscowej ludności niemieckiej na Śląsku, członkowie zarządów zaprzyjaźnionych instytucji i stowarzyszeń, a także wielu innych starych i nowych przyjaciół. Spotkanie upłynęło w miłej i przyjemnej atmosferze, którą podkreślił występ chóru mniejszości niemieckiej z Nowej Wsi (Neudorf).

Ostatniego dnia naszej wizyty w Polsce udaliśmy się w kierunku Koźla (Kosel). Po drodze zatrzymaliśmy się przy znajdującym się w pobliżu Gościęcina (Kostenthal) kościółku drewnianym św. Bryksjusza z XVII w. Po kościele, będącym kościołem odpustowym, a wybudowanym w miejscu słynącego z cudów źródła i wcześniejszego kościółka z 1594 r. oprowadził nas pan Gorzalla. Następnie udaliśmy się do portu w Kłodnicy, gdzie weszliśmy na pokład statku „Silesia“ i rozkoszując się ostatnimi powiewami lata odbyliśmy trzygodzinną GleiwitzKanalpodróż po Kanale Gliwickim. W trakcie rejsu minęliśmy trzy śluzy, pokonując w ten sposób ponad 20 metrów, a także tzw. przepust syfonowy rzeki Kłodnicy pod Kanałem Gliwickim. Po wzmocnieniu się pysznymi kiełbaskami z grilla, krupniokami i zimnym piwem opuściliśmy statek udając się do Pławniowic (Plawniowitz), gdzie oczekiwał nas już ksiądz dr Krystian Worbs. Dzięki uprzejmości księdza Plawniowitzmieliśmy możliwość zwiedzenia tego przepięknego i zachwycającego zamku hrabiego von Bellestrem. Następnie uczestnicy mieli możliwość przedyskutowania swoich wrażeń w trakcie spaceru po przyzamkowym parku. Na zakończenie 12-tego wyjazdu studyjnego udaliśmy się na kolację do willi w Większycach (Wiegschütz) koło Koźla, zbudowanej (a ostatnio pięknie odrestaurowanej) w roku 1871 przez radcę handlowego i filozofa Marca Heymanna.Wiegschuetz

W niedzielę po śniadaniu opuściliśmy Śląsk z obietnicą rychłego powrotu. Tym samym zakończył się nasz 12-ty wyjazd studyjny, w trakcie którego nie opuszczała nas dobra aura (deszcz padał wyłącznie w trakcie zwiedzania Wieliczki, obozu w Łambinowicach oraz podczas drogi powrotnej), pozostawiając w naszej pamięci miłe wspomnienia.

Tekst: Andreas Smarzly

Fotografie: Ralph Wrobel

Jubileusz 30-lecia w Northeim

Miasto Patronackie Prudnika, Northeim (Han.) wraz z Zarządem mieli zaszczyt zaprosić członków oraz gości na jubileusz 30-lecia działalności Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego, który odbył się w dniach 7 i 8 marca 2015 r. w miejscu jej założenia. W dniach 12/13 kwietnia 1985 r. w Northeim Horst Zobel wraz z innymi osobami zainteresowanymi historią Powiatu Prudnickiego założyli Komisję Historyczną (HKKNOS).


Uroczystości rozpoczęły się w sobotę, 7 marca, w Sali Rajców w kompleksie St. Blasien. Burmistrz Northeim, Hans-Erich Tannhäuser, powitał wszystkich obecnych i pogratulował Komisji HKKNOS 30-lecia istnienia, jak również długoletniej i owocnej działalności naukowej oraz skutecznego wkładu w pojednanie polsko-niemieckie. Burmistrz zapewnił HKKNOS, że Northeim również w przyszłości będzie stało dla Komisji otworem, następnie opisał historię prudnickiej Izby Pamięci oraz obecny stan przeprowadzki Izby Pamięci do siedziby Muzeum Miasta Northeim.
Również burmistrz Prudnika (niem. Neustadt/OS) Franciszek Fejdych oraz wicestarosta Powiatu Prudnickiego Krzysztof Barwieniec złożyli życzenia skierowanie do HKKNOS. Burmistrz Fejdych docenił bardzo delikatny, jednak stale zgodny z prawdą stosunek HKKNOS do historii wspólnej ojczyzny następującymi słowami:

„Przez ostatnie 30 lat Komisja Historyczna podejmowała tematy bardzo trudne, tematy, które raczej dzielą niż łączą. Państwu udało się uzyskać zamierzony cel: udało się Państwu stworzyć taką płaszczyznę porozumienia, która z uwagi na okazywany szacunek tym, których temat dotyczył, pozwalała na podjęcie rozmowy na tematy trudne. Za zrozumienie, wrażliwość i odpowiedzialność składam członkom Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego serdeczne podziękowania.“

Również wicestarosta Barwieniec podkreślił ważność nieprzerysowanego i jednocześnie empatycznego rozumienia historii Powiatu przez HKKNOS. Przekazał pozdrowienia starosty Roszkowskiego, który niestety w ostatniej chwili musiał odwołać swój przyjazd, oraz przedstawił Towarzystwo Historyczne Ziemi Prudnickiej zainicjowane przez starostę, które jest na etapie kształtowania się i chce w przyszłości ściśle współpracować z HKKNOS.
Następnie pierwszy przewodniczący HKKNOS, prof. dr Ralph Wrobel, przywitał wszystkich obecnych i przedstawił przebieg działalności, dotychczasowe osiągnięcia oraz obecne pola działalności, a także perspektywy Komisji. Z uwagi na obecność gości z Polski – oprócz burmistrza Prudnika oraz wicestarosty Powiatu przybyli również wiceburmistrz, Stanisław Hawron, oraz członkowie zarządu Towarzystwa Historycznego Ziemi Prudnickiej, pani Urszula Rzepiela oraz pan Marcin Husak – całe spotkanie było prowadzone dwujęzycznie z pomocą zaangażowanych tłumaczy.
Punktem kulminacyjnym spotkania był wykład znanego historyka zaangażowanego w sprawy Śląska, pana dr Ulricha Schmilewskiego, prezesa Fundacji dla Kultury Śląska, pierwszego wiceprzewodniczącego Komisji Historycznej Śląska oraz skarbnika Stowarzyszenia Historii Śląska. Dr Schmilewski zaprezentował bardzo interesujący wykład pt.: „Śląska arystokracja oraz kontrreformacja na przykładzie rodów von Schaffgotsch i Oppersdorff“, podejmujący w badaniach dotyczących Śląska bardzo aktualny temat, który poprzez analizę arystokratycznego rodu von Oppersdorff obejmuje również historię Powiatu Prudnickiego. Oprócz interesujących tematów dr Schmilewski bardzo ucieszył słuchaczy informacją, że przy tworzeniu swoich wykładów często korzysta z prac członków HKKNOS.
Po wspólnym obiedzie w dużej sali konferencyjnej restauracji „Goldener Löwe“ rozpoczęto drugą część uroczystości. Członkowie zarządu Towarzystwa Historycznego Ziemi Prudnickiej, pani Urszula Rzepiela i pan Marcin Husak, wspólnie zaprezentowali wykład pod tytułem „Willa Hermanna Fränkla – fabrykanta, dyplomaty, filantropa“. Podczas gdy pan Husak, pracownik Muzeum Miasta w Prudniku, szczegółowo opisał budowniczego, pani Rzepiela, była dyrektor Muzeum Miasta w Prudniku, przedstawiła architekturę ostatnio całkowicie odrestaurowanej willi w Prudniku. Oficjalne zakończenie uroczystości nastąpiło po wykładzie historycznym prof. Wrobla „Paulini w klasztorze w Mochowie – na tropie Xavera Rotta w Internecie“. Profesor zaprezentował tym samym możliwości wyszukiwania interesujących źródeł w Internecie oraz przedstawił problem plagiatu przy tworzeniu dokumentów historycznych wynikający z systematycznego, kilkusetletniego i transgranicznego kopiowania danych. Po wspólnej kolacji członkowie i zaproszeni goście w miłej atmosferze prowadzili jeszcze długie rozmowy do późnej nocy.

Następnego dnia, w niedzielę, członkowie HKKNOS wspólnie z gośćmi z Polski zwiedzili nowo powstałą Izbę tradycji w Muzeum Miasta w Northeim. Następnie goście z Polski pożegnali się, a członkowie HKKNOS udali się na Walne Zgromadzenie Stowarzyszenia, które również odbyło się w dużej sali konferencyjnej restauracji „Goldener Löwe“. Po tym, jak pierwszy przewodniczący, prof. Wrobel, potwierdził kworum, nastąpił opis aktualnej działalności i projektów Komisji. W chwili obecnej toczą się prace nad stworzeniem nowej strony internetowej HKKNOS, która idąc z duchem czasu powinna być dwujęzyczna, a w przyszłości nawet trójjęzyczna (niem./pol./ang.). W szczególności nowi młodsi członkowie HKKNOS mogą przekazali wiele propozycji i pomysłów do dyskusji w tym temacie. Przyjęto propozycję administratora strony, Christiana Sarnes, aby w przyszłości stworzyć na nowo stronę w systemie WordPress. Następnie prof. Wrobel przekazał informacje dotyczące wyjazdu jubileuszowego „Od Krakowa do Prudnika: Wizyta studyjna z Małopolski na Górny Śląsk“, który ma się odbyć w dniach 30.08. do 06.09.2015 r. Mimo, że większość miejsc jest już zajęta, istnieje możliwość rezerwacji kilku miejsc dla zainteresowanych osób. Na koniec pierwszy przewodniczący przedstawił swoją nową książkę „Historia Wsi Wierzch i Mionów“, którą niedawno prezentował wspólnie z księdzem Wolfgangiem Globischem. Wszystkie egzemplarze książki zostały już jednak sprzedane, w najbliższej przyszłości powinno się jednak pojawić wydanie nowe poprawione.
Drugi przewodniczący, Andreas Smarzly, poprosił członków, którzy posiadają adres mailowy, o przekazanie go komisji celem ułatwienia wymiany informacji. Następnie przekazał informacje dotyczące serii referatów, które odbyły się na Górnym Śląsku w dniach 15 do 19 czerwca 2014 r. (patrz raport w Historycznym Okólniku 01/2015). W tym kontekście przedstawił on również swoją książkę „Błażejowice Dolne (Powiat Prudnicki) – historia górnośląskiej wsi“, która ukazała się w 8 tomie w ramach serii pism krajoznawczych HKKNOS w roku 2014 w wersji dwujęzycznej. Również ta książka została w pełni sprzedana, nie przewiduje się jednak nowego wydania. Andreas Smarzly przedstawił również prywatne projekty digitalizacji źródeł prowadzone przez niektórych członków HKKNO obejmujące ważne źródła historyczne Powiatu Prudnickiego. W ostatnim czasie powstały płyty DVD z cyfrową wersją Neustädter Heimatbriefe 1950-2014, Oberglogauer Stadtblatt 1905-1939, Oberglogauer Zeitung 1845/47 oraz Neustädter Kreisblätter 1843-1938, które można nabyć w HKKNOS. W tym kontekście Sebastian König zaprezentował cyfrową wersję Neustädter Heimatbriefe 1950-2014 i możliwości wykorzystania informacji tego wartościowego źródła. König zaznaczył również, że z uwagi na wytyczne pani Lüddecke oraz wydawnictwa Rocco, które posiada prawa do Neustädter Heimatbriefe, korzystanie z cyfrowej wersji możliwe jest wyłącznie do celów naukowych przez członków HKKNOS.
Natomiast jeśli chodzi o bieżące projekty, prof. Wrobel poinformował o stanie prac nad wspólnym dziełem HKKNOS „Historyczny Powiat Głogówecki w Katastrze Karolińskim z lat 1722/26“. W chwili obecnej na język polski przetłumaczono wstęp, wprowadzenie naukowe oraz historyczne. Jak tylko zakończą się prace redakcyjne nad transkrypcją wsi, nastąpi przekazanie dzieła do wydawnictwa a ewentualny wydruk i publikacja jeszcze jesienią tego roku. Na zakończenie Johannes Preisner przedstawił postęp prac nad dwujęzyczną książką „Wypędzenie Niemców z Powiatu Prudnickiego“, która również ma się ukazać w ramach serii pism krajoznawczych HKKNOS.
Roczne sprawozdanie finansowe na wniosek skarbnika, pani Rosemarie Matulla, która przed dłuższy czas była chora, przeniesiono na rok następny. Pani Matulla przekazała krótki raport odnośnie obecnej sytuacji finansowej Stowarzyszenia.
Po wspólnym obiedzie zakończono Walne Zgromadzenie i członkowie mogli się cieszyć pierwszymi ciepłymi promieniami słońca w tym roku.

Andreas Smarzly
www.hkknos.de

Publikacja w:
NHB
Historischer Rundbrief HKKNOS
Schlesien Heute (skrót)
Northeimer Zeitung (skrót)
Tygodnik Prudnicki (tłumaczenie)
Życie Głogówka (PDF-File)

Historyczny Okólnik 2015/1

Szanowni czlonkowie i przyjaciele Komisji Historycznej!

Rok 2014 byl rokiem pelnym sukcesów, pozwalajacym na pozytywne spogladanie w przyszlosc. Teraz czas to uczcic!
Komisja Historyczna obchodzi jubileusz 30-lecia.
W zwiazku z tym zapraszam wszystkich na nasze Walne Zgromadzenie, które odbedzie sie w dniach 7 i 8 marca 2015 r. w Northeim.
Czeka na Panstwa interesujacy program. Cieszylibysmy sie równiez móc Panstwa powitac na naszej podrózy studyjnej, która tym razem bedzie wiodla z Malopolski na Górny Slask.

Ralph Wrobel

Historyczny Okólnik (PDF-File)